Sprostowanie i odpowiedź w projektach prawa prasowego

W prasie i sieci raz po raz pojawiają się jakieś informacje o planach nowelizacji prawa prasowego, tudzież zastąpienia go całkowicie nową ustawą. Ja sam zresztą już na tym blogu wspominałem o części z tych planów. Dziś chciałem raz jeszcze o tym wspomnieć, troszkę bardziej kompleksowo.

Przyczynków do takiego działania jest kilka. Po pierwsze, we wczorajszej Rzeczpospolitej znalazł się bowiem dość ciekawy wywiad z prof. Bogudarem Kordasiewiczem, specjalistą od prawa prasowego (rozmowa M. Domagalskiego, „Rzeczpospolita” z dnia 10 września 2008r.), który traktuje o tym – jak zresztą wskazuje tytuł publikacji – „Czemu ma służyć sprostowanie prasowe?” Wywiad wart na pewno przeczytania, ale po jego przeczytaniu chciałem sobie porównać, jak to rzeczywiście wyglada.

Jak się okazało, nie było to zbyt proste. Różne publikacje, na które można natknąć się w sieci, jak choćby ta z Gazety Prawnej „Prawo prasowe: trzy kategorie dziennikarzy” (K. Wójcik, „Gazeta Prawna” z dnia 4 sierpnia 2008r.), wspominają tylko, że są trzy projekty (Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, Izby Wydawców Prasy oraz Klubu Parlamentarnego PiS), krótko opisują najważniejsze założenia i zaznaczają, że „[w] Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpoczęły się prace nad nowym prawem prasowym”. Tyle, że na stronach MKiDN nie znalazłem kompletnie nic na ten temat. W innych zresztą miejscach też to nie było łatwe, o ile wręcz możliwe. Nawet link z jednego z moich postów, który prowadził do projektu SDP, okazał się już nieaktualny.

Z tych przyczyn, postanowiłem po pierwsze, raz jeszcze odnaleźć linki do wszystkich tych projektów, po drugie, zebrać je w jednym miejscu (czyli niniejszym wpisie), a wreszcie po trzecie, zacytować trochę obszerniejsze fragmenty, które z jednej strony pomogą w ewentualnym poszukiwaniu ich później w innych miejscach, a drugiej będą wyjaśniały całościowo to co jest w tytule. Teraz każdy może sobie porównać pełne wersje odnoszące się do sprostowania i/lub odpowiedzi w przyszłym prawie prasowym. Więc po kolei.

Najpierw autorski projekt dr Joanny Taczkowskiej, przygotowany na zlecenie SDP. Wersja w linku nieco różni się od tej, którą kiedyś cytowałem na tym blogu, zdaje się, że to jakaś wersja poprawiona ze stycznia 2008. Co do szczegółów:

Rozdział IV
OŚWIADCZENIA I WYJAŚNIENIA PRASOWE
Oddział I
Uregulowania wspólne dla sprostowania, odpowiedzi i zaprzeczenia

Art. 39
(roszczenia)

(1) Osobie fizycznej, prawnej lub innej jednostce organizacyjnej przysługuje prawo do publikacji oświadczenia, a w szczególności:
1) prawo do sprostowania
2) prawo do odpowiedzi
3) prawo do zaprzeczenia (dementi).
(2) Publikacja sprostowania, odpowiedzi lub zaprzeczenia jest nieodpłatna. Osoba domagająca się publikacji jednego z tych oświadczeń nie może żądać, by fragmenty przekraczające wskazaną w postanowieniach ustawy objętość zostały opublikowane za dodatkową opłatą.
(3) Osoba powołująca się na prawo, o którym mowa obowiązana jest wskazać fragmenty opublikowanego lub rozpowszechnionego materiału, do których chce się odnieść oraz sformułować treść oświadczenia i podać swoje imię i nazwisko oraz adres do korespondencji.
(4) Oświadczenie nie może zawierać treści karalnych ani odnosić się do spraw, wydarzeń lub osób, których publikacja nie dotyczyła.
(5) Nie można domagać się, by oświadczenia, o których mowa w ust. 1 zostały opublikowane przez inne wydawnictwo lub w innym tytule prasowym niż ten, w którym ukazał się artykuł, do którego się one odnoszą.

Art. 40
(podmiot zobowiązany)

(1) Żądanie publikacji oświadczenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2 powinno zostać zgłoszone redaktorowi naczelnemu w terminie 30 dni licząc od dnia publikacji materiału. Jednakże każda osoba opisana lub choćby wymieniona w dzienniku lub czasopiśmie w związku z zarzutem popełnienia czynów karalnych może domagać się publikacji odpowiedzi lub wydania przez sąd nakazu jej publikacji, jeśli żądanie takie skieruje w ciągu trzech miesięcy od dnia, w którym postanowienie o umorzeniu postępowania, uwolnieniu od zarzutów, uniewinnieniu lub wyłączeniu z procesu, stanie się prawomocne.
(2) Redaktor naczelny powiadomi osobę żądającą publikacji oświadczenia o decyzji jaką w tej sprawie podjął przed upływem siedmiu dni licząc od dnia doręczenia pisma z żądaniem publikacji.

Art. 41
(terminy)

(1) Oświadczenie, o którym mowa w art. 39 ust. 2 powinno zostać zamieszczone bez żadnej zmiany w tym samym miejscu, równorzędną czcionką, wśród publikacji o podobnym charakterze do materiału, którego oświadczenie dotyczy. Jeśli oświadczenie odnosi się do przekazu w wersji multimedialnej w formie dźwięku i obrazu, powinno zostać wyemitowane w tym samym czasie antenowym i w takich samych warunkach, w jakich nadany został materiał zawierający informacje lub opinie, których oświadczenie dotyczy.
(2) Oświadczenie powinno zostać rozpowszechnione w okolicznościach zapewniających porównywalną oglądalność lub słuchalność do tych, jakie towarzyszyły publikacji materiału, którego oświadczenie dotyczy.

Art. 42
(zakaz łączenia roszczeń)

Praw, o których mowa w art. 39 ust. 1 nie wolno wykonywać łącznie. Jeśli jednak realizacja prawa, na które powołano się w pierwszej kolejności, okazałaby się niemożliwa, dopuszczalne jest skorzystanie z innego wskazanego prawa. Można też przystać na warunki proponowane przez redaktora naczelnego albo żądać publikacji wyjaśnienia.

Art. 43
(szczególny tryb)

(1) W razie odmowy publikacji oświadczenia, o którym mowa w art. 39 ust. 1 albo w przypadku braku odpowiedzi na zgłoszone żądanie po upływie 7 dni licząc od daty jego doręczenia, osobom wykonującym prawo do odpowiedzi, sprostowania lub zaprzeczenia przysługuje prawo złożenia prywatnej skargi przeciwko redaktorowi wydawniczemu.
(2) Sąd rozpoznaje skargę na odmowę zamieszczenia oświadczenia w ciągu 10 dni licząc od daty wpływu skargi. Prezes sądu dokonując wstępnej kontroli skargi może nakazać publikację oświadczenia we wskazanym przez siebie terminie, co nie uchybia uprawnieniu do złożenia sprzeciwu lub skorzystania z innego środka odwoławczego. Apelacja zostanie rozpoznana przez sąd odwoławczy w ciągu 10 dni od daty jej wniesienia.
(3) Uchybienia w publikacji oświadczeń, o których mowa w art. 39 ust. 1 są rozpatrywane w takim samym trybie i są zagrożone taką sama sankcją karną jak odmowa, co nie narusza przepisów o zadośćuczynieniu i odszkodowaniu. Za uchybienia w publikacji sprostowania uznaje się w szczególności działania polegające na uchybieniu terminom, publikacji w nieodpowiedniej formie lub zmienionym kontekście, wprowadzeniu zmian w treści przesłanego oświadczenia a także publikacji w działach lub rubrykach zawierających wypowiedzi i listy odbiorców bądź w wydaniu, które obejmuje zasięgiem inną grupę odbiorców niż wydania standardowe.
(4) Sądowy nakaz zamieszczenia oświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 2 zostanie wydany po upływie trzech miesięcy licząc od dnia publikacji materiału, do którego oświadczenie się odnosi, jeśli pomimo zastosowania drogi sądowej sprawa nadal nie została rozstrzygnięta.

Art. 44
(pozostałe środki przekazu)

(1) Postanowienia o wykonywaniu praw, o których mowa w art. 30 ust. 1 stosuje się do wszystkich rodzajów druków prasowych a także przekazów pozaprasowych, w tym o charakterze multimedialnym z wykorzystaniem dźwięku i obrazu.

Oddział II
Sprostowanie

Art. 45
(zakres)

(1) Osoby, których działalność związana z wykonywaniem funkcji społecznych zawodowych lub politycznych została przedstawiona w prasie lub w przekazach pozaprasowych w sposób niezgodny z prawdą, mogą domagać się opublikowania sprostowania, jeżeli przedłoży co najmniej jedno zobiektywizowane stanowisko poddające w wątpliwość opublikowane informacje.
(2) Dla spełnienia warunku określonego w ust. 1 wystarczające jest przedłożenie redaktorowi wydawniczemu albo autorowi kwestionowanej publikacji:
1) dokumentu urzędowego, z którym związane jest określone prawo, albo który ze względu na zawartą w nim treść, stanowi dowód prawa, stosunku prawnego lub okoliczności mającej znaczenie prawne
2) dokumentu prywatnego a w szczególności oświadczenia, listu, fotografii lub zapisu informacji w innej formie na jakimkolwiek innym nośniku
3) informacji o innej osobie lub osobach, wraz ze wskazaniem ich imienia i nazwiska, które podzielają prezentowane w sprostowaniu stanowisko.
(3) Osoba żądająca publikacji sprostowania może zastrzec nieujawnianie przedłożonych informacji, o których mowa w ust. 2 z ważnych powodów zawodowych, społecznych lub osobistych.
(4) Redaktor naczelny ani inna osoba nie może oceniać pod kątem wartości dowodowej ani wiarygodności przedłożonego mu materiału, o którym mowa w ust. 2. W razie podejrzenia popełnienia przestępstwa posłużenia się fałszywym dokumentem, podrobienia lub przerobienia dokumentu lub popełnienia innego przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, redaktor naczelny zawiadamia organy ścigania.

Art.46
(forma)

(1) Nie wliczając adresu, zwrotów grzecznościowych, powołania się na ustawowy obowiązek publikacji oraz podpisu, sprostowanie nie może przekroczyć połowy objętości artykułu, do którego się odnosi. Może ono jednakże zawsze zawierać 50 wierszy znormalizowanego maszynopisu, nawet jeśli sam artykuł ma mniejszą objętość i nie może przekroczyć 200 wierszy, nawet jeśli artykuł miałby objętość wielokrotnie większą.
(2) Za treść i formę sprostowania odpowiedzialność ponosi jego autor.

Art. 47
(odmowa publikacji sprostowania)

(1) Redaktor naczelny może odmówić sprostowania wyłącznie:
1) jeżeli nie został przedłożony jeden z materiałów, o których mowa w art. 45 ust. 2
2) jeżeli złożył doniesienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów przez osobę żądającą publikacji sprostowania w związku z posługiwaniem się przez nią materiałami, o których mowa w art. 45 ust. 2
3) jeżeli objętość sprostowania przekracza połowę objętość artykułu, do którego się odnosi.

Oddział III
Odpowiedź

Art. 48
(zakres)

(1) Osoba, która została opisana, pokazana, wymieniona lub choćby zasugerowano w sposób czytelny dla przeciętnego odbiorcy jej obecność lub udział, w taki sposób, że można ją zidentyfikować a rozpowszechnione materiały i sugestie w nich zawarte zagrażają jej dobrom osobistym może żądać zamieszczenia odpowiedzi.
(2) Wykonując prawo do odpowiedzi w odniesieniu do przekazów multimedialnych można żądać dokonania zmian lub wstrzymania publikacji kwestionowanych materiałów, jeśli są lub miałyby być one jeszcze dostępne dla publiczności.

Art. 49
(forma)

(1) Nie wliczając adresu, zwrotów grzecznościowych, powołania się na ustawowy obowiązek publikacji oraz podpisu, odpowiedź nie może przekroczyć objętości 30 wierszy znormalizowanego maszynopisu. Czas prezentacji odpowiedzi w wersji audiowizualnej nie powinien przekraczać 1 minuty.
(2) W przekazach multimedialnych odpowiedź powinna zostać zaprezentowana co najmniej 1 raz w ciągu 24 godzin.
(3) Publikacja odpowiedzi jest rejestrowana a materiał z nagraniem przechowuje się co najmniej przez 15 dni licząc od dnia emisji.

Art. 50
Redaktor naczelny odmówi zamieszczenia odpowiedzi jeśli:
1) przekracza objętość 30 wierszy znormalizowanego maszynopisu
2) zawiera treść karalną
3) zawiera treść obrażającą dobre obyczaje.

Art. 51
(1) W razie złożenia skargi przeciwko redaktorowi naczelnemu na odmowę publikacji odpowiedzi, stosownie do postanowień art. 43 skarżącemu służy prawo ogłoszenia swej wniesionej do sądu skargi w druku lub programie albo za pośrednictwem środka rozpowszechniania informacji, który dopuścił się umieszczenia materiału zagrażającego naruszeniem dóbr osobistych skarżącego.
(2) Publikacja skargi następuje przed upływem 10 dni, licząc od dnia złożenia skargi.

Oddział IV
Zaprzeczenie (dementi)

Art. 52
(zakres)

(1) Funkcjonariusz publiczny, którego działalność została przedstawiona w prasie lub drukach pozaprasowych z pominięciem dosłownie wyrażonego przez niego stanowiska albo gdy zaprezentowano je nierzetelnie może domagać się publikacji zaprzeczenia.
(2) Zaprzeczenie odnosi się wyłącznie do faktów.
(3) Nie wliczając adresu, zwrotów grzecznościowych, powołania się na ustawowy obowiązek publikacji oraz podpisu, zaprzeczenie nie może przekroczyć objętości 30 wierszy znormalizowanego maszynopisu. Czas prezentacji zaprzeczenia w wersji audiowizualnej nie powinien przekraczać 1 minuty.
(4) Redaktor naczelny odmówi publikacji zaprzeczenia, jeśli:
1) przekracza 30 wierszy znormalizowanego maszynopisu
2) zawiera opinie lub oceny
3) zaprzecza wiadomości stwierdzonej orzeczeniem sądu
4) pochodzi od osoby ściganej listami gończymi.

Art. 53
(terminy)

Zaprzeczenie powinno zostać opublikowane niezwłocznie w najbliższym wydaniu tego samego druku prasowego, w którym zamieszczona została kwestionowana publikacja lub w następnym wydaniu programu, nie później jednak niż w ciągu trzech dni.

Oddział V
Wyjaśnienie i autosprostowanie

Art. 54
(wyjaśnienie)

(1) Redaktor naczelny nie może odmówić publikacji wyjaśnienia na wniosek osoby zainteresowanej, jeżeli uprzednio odmówił zamieszczenia oświadczeń lub choćby jednego oświadczenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2.
(2) Wyjaśnienie pochodzi od redakcji i powinno zawierać informację o złożonym przez osobę zainteresowaną żądaniu publikacji oświadczenia, o którym mowa w art. 39 ust. 2 i powodach odmowy jego publikacji.
(3) Nie wolno w treści wyjaśnienia formułować ocen ani przytaczać fragmentów publikacji, do których odnosiły się oświadczenia.
(4) Redaktor wydawniczy doręczy osobie zainteresowanej treść wyjaśnienia przeznaczonego do publikacji.

Art. 55
(autosprostowanie)

(1) Redaktor naczelny zarządzi publikację autosprostowania jeśli:
1) dowód prawdy w toku postępowania sądowego się nie powiódł
2) jeśli pojawiły się okoliczności wskazujące, że opublikowane informacje są nieprawdziwe, o czym redaktor naczelny się dowiedział lub mógł się dowiedzieć
3) jeśli zgłoszone zostało żądanie publikacji autosprostowania a przekazane redaktorowi naczelnemu informacje podważają przedstawioną w materiale redakcyjnym wersję wydarzeń.
(2) Autosprostowanie pochodzi od redakcji i powinno zawierać informacje korygujące wcześniejsze doniesienia wraz ze wskazaniem terminu i miejsca, w którym pojawiły się informacje nieprawdziwe lub nierzetelne.
(3) Publikacja autosprostowania, o ile nastąpiła na żądanie osoby zainteresowanej wyłącza korzystanie z praw, o których mowa w art. 39 ust. 1.

Art. 84
(zakres)

(1) Odpowiedzialność karną ponosi:
1) redaktor naczelny za naruszenia postanowień art. 2, 7, 13, 14, 15, 17, 41, 54 i art. 55

Z kolei projekt PIS, to już nie jedna nowa, zastępująca starą ustawa, ale nowelizacja, która ma wprowadzić mniejsze lub większe poprawki. Odnośnie rozdziału o sprostowaniach i odpowiedziach wygląda to tak:

2) tytuł rozdziału V otrzymuje brzmienie: „Prawo do odpowiedzi”;
3) art. 31 otrzymuje brzmienie:
„Art. 31. 1. Osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, której bezpośrednio dotyczy opublikowany materiał prasowy (wnioskodawca), może żądać od redaktora naczelnego właściwego dziennika, czasopisma lub innej właściwej redakcji bezpłatnego opublikowania odpowiedzi odnoszącej się do faktów podanych w materiale prasowym lub zawartych w nim ocen.
2. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje także osobom najbliższym zmarłego.
6) art. 32 otrzymuje brzmienie:
„Art. 32. 1. Odpowiedź powinna zostać wysłana redaktorowi naczelnemu na piśmie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia opublikowania materiału prasowego.
2. Odpowiedź powinna zawierać imię i nazwisko lub nazwę wnioskodawcy oraz jej adres korespondencyjny. Jeżeli jednak materiał prasowy będący przedmiotem odpowiedzi dotyczy działalności związanej z używanym przez osobę fizyczną pseudonimem, może ona zastrzec swoje imię i nazwisko tylko do wiadomości redakcji.
3. Tekst odpowiedzi nie może przekraczać objętości, ani zajmować więcej czasu antenowego aniżeli materiał prasowy, którego dotyczy; redaktor naczelny nie może jednak odmówić opublikowania odpowiedzi, jeżeli przekroczenie objętości lub czasu antenowego materiału prasowego którego ona dotyczy, nie spowoduje nadmiernych utrudnień lub kosztów.
4. Odpowiedź powinna być sporządzona w języku polskim lub w języku, w którym opublikowany został materiał prasowy będący przedmiotem odpowiedzi.
5. Na żądanie wnioskodawcy redaktor naczelny wydaje potwierdzenie jej otrzymania.”;
7) po art. 32 dodaje się art. 32a w brzmieniu:
„Art. 32a. 1. Redaktor naczelny ma obowiązek opublikować odpowiedź:
1) w terminie 3 dni od daty jej otrzymania – jeżeli odpowiedź podlega opublikowaniu w dzienniku lub na stronie internetowej;
2) w najbliższym numerze przygotowanym do druku – jeżeli odpowiedź podlega opublikowaniu w czasopiśmie;
3) w najbliższej audycji tego samego rodzaju, nie później jednak niż w terminie tygodniowym od daty jej otrzymania, jeżeli odpowiedź podlega opublikowaniu w przekazie za pomocą dźwięku, obrazu lub dźwięku i obrazu.
2. Odpowiedź w drukach periodycznych powinna być opublikowana w takim samym miejscu i taką samą czcionką oraz pod równie widocznym tytułem, co materiał prasowy, którego dotyczy. W przekazach za pomocą dźwięku lub dźwięku i obrazu publikacja odpowiedzi powinna być wyraźnie zapowiedziana oraz nastąpić w audycji tego samego rodzaju i o tej samej porze, a gdy nie jest to możliwe, w porównywalnym czasie antenowym.
3. Bez zgody wnioskodawcy w nadesłanym tekście odpowiedzi nie wolno dokonywać żadnych zmian, za wyjątkiem drobnych korekt językowych lub korekt oczywistych omyłek pisarskich.”;
8) art. 33 otrzymuje brzmienie:
„Art. 33. 1. Redaktor naczelny ma prawo odmówić opublikowania odpowiedzi wyłącznie w przypadku, gdy odpowiedź:
1) jest sprzeczna z prawem lub dobrymi obyczajami;
2) nie dotyczy faktów lub ocen zawartych w materiale prasowym;
3) nie odpowiada wymogom, o których mowa w art. 32 ust. 1-4;
4) wnioskodawca nie jest uprawniony do jej złożenia w myśl art. 31.
5) z żądaniem opublikowania odpowiedzi wystąpił już inny wnioskodawca.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, redaktor naczelny w terminie tygodniowym od dnia otrzymania odpowiedzi, zawiadamia wnioskodawcę o odmowie publikacji oraz wskazuje jej przyczyny.”;

11) art. 46 otrzymuje brzmienie:
„Art. 46. 1. Kto wbrew obowiązkowi wynikającemu z ustawy uchyla się od opublikowania odpowiedzi, o której mowa w art. 31, albo publikuje taką odpowiedź wbrew warunkom określonym w ustawie – podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.

I może jeszcze fragment uzasadnienia projektu (inne takiego nie posiadają, przynajmniej oficjalnie, albo ja znów nie mogłem ich odnaleźć):

Proponowane regulacje stanowią zatem próbę kompleksowego uregulowania instytucji sprostowania i odpowiedzi prasowej. Instytucja ta należy do szeroko pojętych środków ochrony dóbr osobistych. Jej zasadniczym celem jest stworzenie osobie zaatakowanej przez media możliwości publicznego ustosunkowania się do postawionych jej zarzutów, wypowiadanych w stosunku do niej twierdzeń i ferowanych o niej opinii. W ten sposób osoba zniesławiona ma możność niezwłocznego skorygowania jej fałszywego wizerunku przedstawionego przez media.

Konstrukcja sprostowania i odpowiedzi w świetle obowiązujących regulacji prawa prasowego obarczona jest licznymi wadami, czyniącymi z niej w znacznej mierze środek dysfunkcjonalny. W szczególności wskazać należy na niejasnej niedookreślone przesłanki umożliwiające odmowę publikacji sprostowania lub odpowiedzi oraz brak sprawnych mechanizmów wymuszających niezwłoczne ukazywanie się sprostowań w przypadku bezzasadnej odmowy ich opublikowania.

Przedstawiony projekt stara się wady te usunąć, Przede wszystkim, w miejsce dotychczas istniejącego rozróżnienia pomiędzy sprostowaniem co do faktów i odpowiedzią co do ocen i opinii wyrażanych w materiale prasowanym, wprowadzona zostaje jednolita konstrukcja „prawa do odpowiedzi”. Prawo takie przysługiwać będzie każdej osobie, której bezpośrednio dotyczy opublikowany materiał prasowy. W ramach przyznanego jej prawa osoba ta będzie miała uprawnienie do żądania bezpłatnego opublikowania odpowiedzi odnoszącej się zarówno do faktów podanych w materiale prasowym, jak i zawartych w nim ocen. Tym samym zniesiony zostaje dotychczas istniejący w prawie prasowym dualizm środków ochrony (prawo do sprostowania oraz prawo do odpowiedzi), który w praktyce budził liczne wątpliwości i komplikacje.

Projekt precyzuje i ogranicza zarazem katalog przesłanek, który uprawniają obecnie redaktora naczelnego do odmowy zamieszczenia odpowiedzi. W miejsce niejasnych i ocennych przesłanek, o których mowa w art. 33 Prawa prasowego (w tym między innymi przywoływany często przez redaktora naczelnego jako uzasadnienie odmowy zamieszczenia sprostowania fakt, że podana informacja prasowa jest zgodna z prawdą lub nie zagraża dobrom osobistym zainteresowanego) projekt wprowadza jedynie cztery podstawy umożliwiające odmowę opublikowania odpowiedzi:

1) sprzeczność odpowiedzi z prawem lub dobrymi obyczajami;
2) brak związku pomiędzy treścią odpowiedzi a faktami lub ocenami zawartymi w materiale prasowym;
3) niespełnienie wymogów formalnych sprecyzowanych w art. 32 ust. 1-4;
4) złożenie odpowiedzi przez osobę nieuprawnioną.

W końcu projekt przewiduje stworzenie sprawnego mechanizmu postępowania sądowego wymuszającego opublikowanie odpowiedzi w przypadku bezzasadnej odmowy publikacji.

W postępowaniu dotyczącym nakazania publikacji odpowiedzi, odmiennie niż w klasycznych sprawach o ochronę dóbr osobistych, nie zachodzi konieczność badania bezprawności działania autora materiału prasowego, prawdziwości zamieszczonych w danym materiale informacji i rzetelności zawartych w nim ocen. Przedmiot kontroli sądu jest w tym przypadku bardzo ograniczony i sprowadza się do ustalenia, czy w świetle podstaw określonych w art. 33 Prawa prasowego redaktor naczelny miał prawo odmówić zamieszczenia odpowiedzi.

Zmiany w treści art. 46 ust. 1 są konsekwencją wprowadzenia instytucji odpowiedzi prasowej. Z kolei zmiana ust. 2 tego artykułu realizuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 lutego 2005 r., K 10/04, OTK-A 2005, z. 2, poz. 17. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że istniejące obecnie zróżnicowanie trybów ścigania w odniesieniu do przestępstwa prasowego stypizowanego w art. 46 ust. 1 (tryb prywatnoskargowy, jeżeli pokrzywdzonym jest osoba fizyczna oraz tryb publicznoskargowy, jeżeli pokrzywdzonym jest inny podmiot prawa) narusza art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Projekt likwiduje powyższe zróżnicowanie, przewidując jednolity tryb ścigania (tryb ścigania na wniosek), niezależnie od statusu prawnego podmiotu pokrzywdzonego.

Na koniec zaś projekt Izby Wydawców Prasy:

Art. 31. Na wniosek zainteresowanej osoby fizycznej, prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej redaktor naczelny właściwego dziennika lub czasopisma jest obowiązany opublikować bezpłatnie rzeczową odpowiedź, odnoszącą się do zamieszczonej w materiale prasowym informacji, która jest nieprawdziwa lub nieścisła.

Art. 32. 1. Odpowiedź należy opublikować w:
1) dzienniku – w ciągu 7 dni od dnia otrzymania odpowiedzi,
2) czasopiśmie – w najbliższym lub jednym z dwóch następujących po nim przygotowanych do druku numerów.
2. W przypadku audycji przekazywanej za pomocą dźwięku i/lub obrazu, odpowiedź należy opublikować w najbliższej analogicznej audycji, jednak nie później niż w ciągu 14 dni od dnia otrzymania odpowiedzi.
3. W przypadku czasopism, które ukazują się rzadziej niż raz na 6 miesięcy, odpowiedź, na wniosek zainteresowanego, należy dodatkowo opublikować w ciągu miesiąca od dnia jej otrzymania, na koszt wydawcy, w odpowiednim dzienniku drukowanym o zasięgu ogólnokrajowym.
4. Terminy, o których mowa w ust. 1-3, nie mają zastosowania, jeżeli strony na piśmie umówiły się inaczej.
5. Odpowiedź w drukach periodycznych oraz na zarejestrowanych stronach internetowych powinna być opublikowana lub przynajmniej zasygnalizowana w tym samym dziale równorzędną czcionką oraz pod widocznym tytułem „Odpowiedź”. W pozostałych publikacjach powinna być nadana w zbliżonym czasie i w analogicznej audycji.
6. W tekście nadesłanej odpowiedzi, z zastrzeżeniem ograniczeń wynikających z innych ustaw, nie wolno bez zgody wnioskodawcy dokonać skrótów ani innych zmian, które by osłabiały jego znaczenie lub zniekształcały intencję autora odpowiedzi.
7. Tekst odpowiedzi nie może być dłuższy od dwukrotnej objętości fragmentu materiału prasowego, którego dotyczy. Redaktor naczelny nie może wymagać, aby odpowiedź była krótsza niż 900 znaków.

Art. 33. 1. Redaktor naczelny odmawia opublikowania odpowiedzi, jeżeli:
1) nie odpowiada wymaganiom określonym w art. 31,
2) zawiera treść karalną lub naruszającą dobra osobiste osób trzecich,
3) jej treść lub forma nie jest zgodna z dobrymi obyczajami,
4) podważa fakty stwierdzone prawomocnym orzeczeniem lub decyzją.
2. Redaktor naczelny może odmówić opublikowania odpowiedzi, jeżeli:
1) jest wystosowana przez osobę, której nie dotyczą fakty przytoczone w materiale prasowym, na który udziela się odpowiedzi, z wyjątkiem odpowiedzi dokonywanych po śmierci osoby bezpośrednio zainteresowanej przez inną osobę zainteresowaną w związku ze stosunkiem służbowym, wspólną pracą lub działalnością albo w związku z więzami pokrewieństwa lub powinowactwa,
2) odnosi się do informacji, co do której uprzednio opublikowana została odpowiedź, wyjaśnienie lub autokorekta redakcji
3) została nadesłana po upływie 15 dni od dnia opublikowania materiału prasowego, chyba że zainteresowana osoba nie mogła zapoznać się wcześniej z treścią tego materiału, nie później jednak niż w ciągu 1 miesięca od dnia opublikowanego tego materiału,
4) nie jest zgodna z wymaganiami określonymi w art. 32 ust. 7 lub nie została podpisana w sposób umożliwiający redaktorowi naczelnemu identyfikację autora.
3. Odmawiając opublikowania odpowiedzi redaktor naczelny jest obowiązany przekazać wnioskodawcy, w terminie 2 tygodni od jej otrzymania, pisemne zawiadomienie o odmowie i jej przyczynach. Jeżeli odmowa nastąpiła z przyczyn wymienionych w ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 2, należy wskazać fragmenty, które naruszają wskazane przepisy. Do poprawionej w ten sposób odpowiedzi termin określony w ust. 2 pkt 3 biegnie na nowo od dnia doręczenia zawiadomienia o odmowie publikacji i jej przyczynach.
4. Redaktor naczelny nie może odmówić publikacji odpowiedzi, jeżeli wnioskodawca zastosował się do wszystkich wskazań zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 3.
5. Jeżeli odpowiedź nadesłana przez osobę zainteresowaną nie może być opublikowana z przyczyn określonych w ust. 1-2, redaktor naczelny, za zgodą tej osoby, może zamieścić własne wyjaśnienie czyniące zadość funkcji odpowiedzi.
6. Odpowiedź może być podpisana pseudonimem, jeżeli jej podstawą jest zagrożenie dobra związanego z tym pseudonimem. Nazwisko podaje się wówczas wyłącznie do wiadomości redaktora naczelnego.

Art. 46. (skreślony)

Ufff…………. To by było na tyle. Chyba, że w gratisie ktoś chce mieć małe resume – na stronach IWP jest bowiem takie krótkie zestawienie wszystkich trzech projektów. Jakby się komuś tego wszystkiego nie chciało czytać, to zawsze jest to lepsze niż krótkie wzmianki prasowe. Teraz sobie proszę samemu wyrobić pełne zdanie.

PS. Wczoraj przygotowywałem ten wpis i nie widziałem, że Vagla wpisał coś podobnego, choć odnoszącego się tylko do projektu PIS (u niego link kieruje do wersji pliku w formacie .htm, u mnie jest też .doc).

« »